مسئولیت های بیمه در قبال حوادث رانندگی
محاسبه دیه و تعیین خسارت
گاه پيش ميآيد كه در حادثه رانندگي بين دو وسيله نقليه هر دو راننده مقصر
تشخيص داده ميشوند براي مثال راننده الف 30 درصد و راننده ب 70 درصد مقصر هستند.
يا اينكه هر يك 50 درصد در وقوع حادثه نقش دارند. حال اين سؤال پيش ميآيد كه در
اين گونه موارد نحوه محاسبه ديه و يا خسارت وارده به اتومبيلها بر مبناي ميزان
تقصير هر يك از دو راننده محاسبه ميشود و يا بالمناصفه؟
[ اداره آموزشهاي مردمي معاونت آموزش قوه قضائيه]
براي پاسخ به اين مسئله بايد دو موضوع را از يكديگر تفكيك كرد. نخست آنكه در مورد خسارات وارده به اتومبيلها هر يك از رانندهها مسئول نصف خسارت وارده به اتومبيل طرف مقابل است خواه درصد تقصير آن دو در تصادف مساوي باشد (پنجاه، پنجاه) خواه مساوي نباشد (مانند مثال 30 به 70) از اين رو در اين گونه موارد مسئوليت هر كدام از رانندگان ضامن نصف خسارت وسيله نقليه ديگري است.نكته ديگر در مورد ديه قتل يا صدمات بدني است آيا در اين خصوص نيز به هر ميزان كه طرفين مقصر باشند بايد نصف ديه طرف مقابل و سرنشينان اتومبيل را بدهند؟ در اينجا دو عقيده وجود دارد. يك عده معتقدند كه در اين حالت نيز هر يك از رانندهها مسئول پرداخت نصف ديه است و اگر كارشناس تقصير رانندهاي را كمتر از تقصير راننده ديگر تشخيص دهد اين امر تأثيري در مسئوليت مساوي طرفين ندارد و اگر تقصير به هر دو راننده نسبت داده شود هر كدام ضامن نصف ديه هستند و در عوض عدهاي ديگر معتقدند كه در اين حالت ملاك مسئوليت براي پرداخت ديه ميزان تقصير هر يك از رانندهها است. پس اگر در حادثهاي يكي از رانندهها 70 درصد و ديگري 30 درصد مقصر باشد و حادثه منجر به فوت يكي از سرنشينان اتومبيل شده باشد ديه بر مبناي 70 درصد و 30 درصد از سوي مقصرين حادثه پرداخت ميشود. آيا هنگامي كه يكي از دو راننده مقصر فاقد گواهينامه باشد بر درصد مسئوليت او اضافه ميشود يا خير؟ گرچه نداشتن گواهينامه خود جرم مستقلي است و اگر راننده مقصر علاوه بر تقصير گواهينامه نداشته باشد در ميزان مجازات او تحت شرايط خاصي افزوده ميشود اما تأثيري در ميزان مسئوليت او در وقوع حادثه نخواهد داشت چه بسا شخصي در حادثه رانندگي كه منجر به قتل و يا نقص عضو شده فاقد گواهينامه باشد اما علت وقوع حادثه گردش به چپ يا بيمبالاتي طرف مقابل باشد كه در اين حالت از اين حيث مسئوليتي متوجه راننده بدون گواهينامه نيست. اگر هر دو راننده مقصر خود نيز در حادثه فوت كنند آيا ورثه آنها نيز مسئوليت دارند؟ همان طور كه ميدانيم مجازاتها فقط بر اشخاصي كه مرتكب جرم شدهاند تحميل ميشود نه بر ورثه آنها اما در خصوص ديه با اينكه ديه نوعي مجازات به حساب ميآيد لكن قانونگذار آن را نوعي جبران خسارت نيز فرض كرده كه با اين استدلال در صورتي كه ورثه هر يك از مقصرين ما ترك يعني «اموال به جا مانده» را پذيرفته باشد بايد به ميزان مسئوليت متوفي ديه را بپردازد. در اينجا بايد توجه داشت كه اگر اتومبيلها بيمه باشند شركت بيمه مسئوليت پرداخت ديه را بر مبناي ميزان تقصير متوفي در حادثه بر عهده خواهد داشت. اگر اموال به جا مانده از متوفي كمتر از مقدار ديهاي باشد كه متوفي مسئول پرداخت آن بوده چه كسي مسئول است؟
همين كه ورثه تركه را بپذيرند (چه ميزان آن كمتر از بدهي متوفي باشد چه بيشتر از آن) بايد بدهي متوفي را به هر ميزان كه باشد پرداخت كند.
بيمه شخص ثالث در حوادث رانندگي
اصطلاحات:
بيمه: عقدي است كه به موجب آن يك طرف تعهد ميكند كه در ازاي پرداخت وجه به طرف
ديگر در صورت وقوع حادثه خسارت وارده را جبران كرده يا وجه معيني بپردازد.
بيمهگر: طرفي كه تعهد را ميپذيرد (متعهد) يا بيمهگر گويند.
بيمهگذار: به كسي گفته ميشود كه وجه را به بيمهگر ميپردازد.
موضوع بيمه: حق بيمه و آنچه را كه بيمه ميشود موضوع بيمه نام دارد.
برابر قانون (قانون بيمه اجباري مسئوليت مدني دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني
برابر اشخاص ثالث) كليه دارندگان وسايل نقليه موتوري زميني (چه دولت چه افراد
عادي) مسئول جبران خسارات بدني و مالي هستند كه در اثر حادثه به اشخاص ثالث وارد
ميشود و مكلفند وسيله خود را از اين جهت نزد شركت سهامي بيمه ايران و يا يكي از
مؤسسات بيمه داخلي بيمه كنند.
چنانچه بيمهگذار وسيله نقليه خود را كمتر از ديه كامل يا خسارات وارده بيمه كند
آيا شركت بيمه مسئوليتي دارد؟
بيمهگر فقط به اندازه قرارداد منعقده مسئوليت پرداخت دارد و در مقابل مابه
التفاوت مسئوليتي نداشته و برعهده بيمهگذار است.
چنانچه در حادثه رانندگي راننده فاقد گواهينامه باشد باز هم شركت بيمه خسارت را ميپردازد؟
شركتي كه وسيله نقليه را بيمه كرده است مسئول پرداخت خسارت وارده به شخص ثالث است و فاقد گواهينامه رانندگي بودن موجب سقوط مسئوليت شركت بيمه و عدم پرداخت به شخص ثالث نيست مگر اينكه شخص ثالث خود مقصر حادثه باشد و يا در قرارداد بيمه به اين امر اشاره شده باشد كه در اين صورت هيچ گونه مسئوليتي متوجه شركت بيمه نيست.
در صورتي كه اتومبيل به طريق غير قانوني از طريق سرقت، خيانت در امانت و يا غيره در اختيار كسي قرارداده شده باشد و يا اتومبيل با اجازه صاحب آن در اختيار راننده فاقد گواهينامه قرار گرفته باشد و اگر راننده مقصر باشد باز هم شركت بيمه مسئوليت دارد؟
برابر قانون (ماده هشت آيين نامه اجرايي قانون بيمه اجباري) شركت بيمه بايد خسارت شخص ثالث را بپردازد و نهايتاً پس از پرداخت خسارت به اشخاص ثالث ميتواند به مسئول حادثه مراجعه و خسارت وارده را مسترد كند. ماده پنج آيين نامه اجرايي در اين خصوص ميگويد: در مورد عمد راننده در ايجاد حادثه و يا در صورتي كه راننده فاقد گواهينامه رانندگي باشد شركت بيمه پس از پرداخت خسارت زيان ديده ميتواند براي استرداد وجوه پرداخت شده به شخصي كه موجب خسارت شده مراجعه كند؟
اگر در حادثه رانندگي شخص ثالث فرزند راننده مقصر باشد آيا شركت بيمه خسارتي پرداخت ميكند؟
برابر قانون كليه اشخاصي كه به سبب حادثه رانندگي دچار زيان جاني و بدني
ميشوند ثالث تلقي شده و استحقاق دريافت خسارت از شركت بيمه را دارند. اما اين
قاعده كلي داراي استثنائاتي است كه از جمله اين استثنائات، اولاد، تحت تكفل بيمهگذار
است. بنابراين اگر در حادثهاي شخص ثالث فرزند كسي باشد كه راننده يا بيمهگذار آن
مسئول حادثه شناخته شود، شركت بيمه در قبال اين شخص مسئوليتي نخواهد داشت البته در
همين جا بايد به اين نكته اشاره كرد كه فرزند تحت تكفل بيمهگذار است كه از لحاظ قانون
ثالث تلقي نميشود پس اگر اين فرد تحت تكفل بيمهگذار نباشد ثالث تلقي و پرداخت حق
بيمه به او بلااشكال است.
برگرفته از پیشگامان حقوقکده
بسم الله الذی لا ارجو الا فضله